Spring naar inhoud

Wat is hoogsensitiviteit?

Wat is hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit, ook wel afgekort als HSP (Highly Sensitive Person), is een karaktereigenschap waarbij je prikkels zoals geluiden, geuren, sferen en beelden intens ervaart. Als je hooggevoelig bent, merk je veel dingen op in je omgeving, denk je eerst uitgebreid na voordat je actie onderneemt en zal je niet zo snel impulsief handelen.

Hoogsensitiviteit heeft voor- en nadelen en het is dus ook logisch dat je het niet alleen als een last, maar ook als een gave kunt ervaren. Het is wetenschappelijk bewezen dat hsp’ers een zeer gevoelig zenuwstelsel hebben. De hersenen verwerken informatie nauwkeuriger en uitgebreider dan bij iemand die niet hoogsensitief is. Er wordt minder gefilterd, waardoor je subtielere signalen opmerkt en veel indrukken moet verwerken. Prikkels komen vaak extra binnen. Het is daarom ook aan te raden om voldoende rust te nemen.

Te weinig hersteltijd kan ertoe leiden dat je geestelijk en lichamelijk overbelast kan raken. Als je de signalen van overprikkeling negeert en onvoldoende rust neemt, kan dit op de lange termijn leiden tot (chronische) vermoeidheidsklachten, overspannenheid en zelfs burn-out.

Uit nieuw onderzoek blijkt dat hoogsensitiviteit te herkennen is aan een combinatie van drie factoren, namelijk emotionaliteit, overprikkeling en diepgaande verwerking. En de kans is groot dat je hoogsensitief bent als je alle drie de kenmerken in meer of mindere mate ervaart.

Bij emotionaliteit gaat het erom in hoeverre je reageert op prikkels. Een paar voorbeelden zijn dat je je snel opgejaagd voelt, je je niet goed kunt concentreren als je honger hebt en je je gestrest voelt als mensen je meerdere dingen tegelijkertijd willen laten doen.

Overprikkeling geeft aan in hoeverre je last hebt van zintuigelijke prikkels zoals harde geluiden, sterke geuren, fel licht en ruwe stoffen en labeltjes van kleding.

Het laatste en meest belangrijke kenmerk is diepgaande verwerking, dat is een essentieel kenmerk van hoogsensitiviteit en is te herkennen aan een soort bedachtzaamheid en de tijd nemen om beslissingen te nemen. Dat komt doordat je de informatie analyseert op risico's en gevolgen op meerdere onderdelen en zodoende bijvoorbeeld niet alleen feiten, maar ook emoties en de gevolgen die het kan hebben voor je omgeving erin mee te nemen. Dit wordt ook wel het stop-en-check-systeem genoemd. De volgende stap die daar vaak op volgt is bepalen wat de beste actie is. Esther Bergsma, expert op het gebied van hoogsensitiviteit, noemt dit de optimale-optie-ambitie.

Uit hersenonderzoek (fMRI) blijkt dat als je hoogsensitief bent, dat er dan meer hersengebieden oplichten bij het uitwerken van opdrachten, onder andere omdat we meer onderdelen, zoals feiten, emoties en gevolgen) betrekken bij het verwerken van informatie.

Ook hangt diepgaande verwerking samen met het hebben van een rijke verbeelding, levendige dromen en gewetensvol zijn. Er zijn ook een aantal voordelen te noemen van diepgaande verwerking, zoals het ervaren en vooral genieten van nuances in je omgeving, zoals lekker ruikende bloemen, diep geraakt worden door muziek en genieten van gerechten met delicate smaken.

Wil je weten of jij hoogsensitief bent? Bekijk dan de meest voorkomende kenmerken of doe de test.